Quan Cư Nhất Phẩm

Vào những năm Gia Tĩnh của triều đại Minh, thời điểm mà vị thánh thượng đương nhiệm bỏ bê chính trị để theo đuổi con đường tu tiên, ngày ngày đắm chìm trong việc luyện đan và hưởng thụ cuộc sống. Quyền lực được giao phó cho cha con Nghiêm Tung, dẫn đến tình trạng triều chính suy thoái, nơi mà bọn a dua nịnh hót, không có năng lực lại nắm giữ quyền lực lớn. Điều này đã khiến cho những trí sĩ của thiên hạ cảm thấy chán chường.

Nhân vật chính, Thẩm Mặc, là con trai duy nhất của một tú tài nghèo khó. Một buổi tối, sau khi hai cha con Thẩm Hạ và Thẩm Mặc ăn cơm xong, họ thưởng trà và trò chuyện. Câu chuyện tự nhiên dẫn đến tương lai của Thẩm Mặc. Đã từ lâu không ai lạ gì tính cách tự tin, đôi khi đến mức kiêu ngạo của Thẩm Mặc. Ngày hôm đó, y đã nói với cha mình:

- Ba trăm sáu mươi nghề, nghề mà chẳng thành đạt được. Thẩm Triều Sinh, con làm gì cũng đều giỏi, đều có thể làm tổ tiên vinh diệu.

Thẩm Hạ, sau khi nghe lời con trai, chỉ có thể thở dài và thốt lên một chữ: "Khắm!". Sau đó, ông mượn hơi rượu để chỉ bảo con mình:

- Thiên hạ tuy có ba trăm sáu mươi nghề, nhưng ở Đại Minh, muốn không bị người khác ức hiếp, muốn ngẩng mặt với đời, muốn tạo dựng sự nghiệp thì chỉ có một con đường - làm quan, và còn phải làm quan văn, phải xuất thân tiến sĩ.

Thẩm Mặc không dễ dàng chấp nhận, lập tức phản bác:

- Con sẽ làm lính. Hiện giờ triều đình không yên ổn, không chừng con lập được đại công, có thể làm tổng binh, được phong công hầu, chẳng phải là thành đạt sao?

Thẩm Hạ cười nhạt:

- Làm lính? Hừ, chưa nói đến thân phận con không phải quân hộ, liệu có thể làm lính hay không? Dù con có thể làm lính, lập công, phong hầu thì sao nữa? Một tên quan ngự sử có thể quản lý con không nhúc nhích. Nếu con là quan võ ở tam phẩm, phạm sai lầm thì nhiều nhất chỉ bị quát mắng, còn nếu dưới tam phẩm, thì có thể bị đánh đòn. Người ta nói: "sắt tốt không rèn đinh, hảo hán không đi lính". Con xem, làm lính thì có tiền đồ gì nữa?

- Giang Nam là vùng đất trù phú nhất thiên hạ, con hoàn toàn có thể làm thương nhân, trở thành thiên hạ đệ nhất phú ông.

Thẩm Mặc tiếp tục phản đối mà không màng đến thực tế.

- Con có thể giàu có hơn Thẩm Vạn Tam không?

Thẩm Hạ cười nhạo:

- Lúc đó ông ấy không còn gì phải xấu hổ là người giàu nhất thiên hạ. Kết quả thì sao? Còn chẳng phải vì có quá nhiều tiền mà khiến thái tổ gia ghi hận, tịch thu hết tài sản, đày sang Vân Nam sao? Thế nên chỉ có một con đường, đó là làm quan, đặc biệt là quan văn.

Tác phẩm này là một trong số ít những tác phẩm lịch sử không chỉ đi sâu vào quân sự mà còn tập trung vào đấu tranh chính trị trong quan trường, bên cạnh đó là khía cạnh sinh hoạt đời thường diễn ra khá hài hước. Trong bối cảnh rối ren của thời đại, giữa sự giả dối của quan trường và lòng người suy vi, chữ “tình” vẫn nổi bật, từ tình thầy trò, tình cha con, tình phu thê, đến tình bằng hữu. Tác phẩm được xây dựng với bố cục rộng lớn và chi tiết tỉ mỉ, sống động, tạo ra không khí lịch sử, và những trải nghiệm đời sống khiến người đọc như hòa mình vào cuộc sống của các nhân vật. Một số tác phẩm mang lại cho độc giả cảm xúc hừng hực hào khí, còn có những chuyện khiến người ta sục sôi căm phẫn. Nhưng "Quan Cư Nhất Phẩm" lại mang đến cảm giác yên bình, tĩnh lặng và thỏa mãn, khiến người đọc gật gù cười tủm tỉm khi ngẫm lại.