Những Đứa Con Của Tự Do

Thể loại: Hiện thực

Dịch từ nguyên bản tiếng Pháp: Les enfants de la liberté của Marc Levy

Người dịch: Lê Hồng Sâm

Trong tác phẩm Những đứa con của tự do, Marc Levy thể hiện rõ nét triết lý phá cách, tránh xa những lối mòn của các tác phẩm trước như Nếu em không phải là giấc mơ, Gặp lại, Em ở đâu... Không còn những yếu tố huyền bí mơ hồ hay giấc mộng xa xôi, tác phẩm khắc họa một hiện thực trần trụi đầy gai góc với nhịp điệu nhanh, khiến độc giả buộc phải đối diện với thực tại phũ phàng và mất mát.

Những đứa con của tự do được xây dựng từ một câu chuyện có thật tại Pháp, ca ngợi những con người dũng cảm, kiên cường đã bất khuất đứng lên chiến đấu cho tự do trong thời đại náo loạn của cuộc đại chiến thế giới. Điều đặc biệt là những anh hùng này còn rất trẻ, nhưng lại có những tư tưởng và trái tim vĩ đại.

Các chiến binh đến từ nhiều quốc gia như Ba Lan, Rumani, Hungari, Italia, Tây Ban Nha... đã thực sự yêu quý mảnh đất mà họ sống, và họ đã dồn toàn bộ tuổi trẻ và tinh thần của mình cho nước Pháp, nơi họ cảm thấy mình thuộc về, nơi mà họ tin rằng mùa xuân sẽ trở lại... vào một ngày nào đó...

Cha ruột của Marc Levy là một nhân chứng sống động của thời kỳ hỗn loạn, khi nước Pháp rơi vào tay Đức quốc xã, và ông, với vai trò là một chiến sĩ cách mạng, là nhân vật chính trong câu chuyện, có biệt danh là Jeannot. Jeannot cùng những người trẻ khác, chủ yếu là dân ngoại quốc từng sinh sống tại Pháp, đã tập hợp lại thành lữ đoàn 35 mang tên Marcel Langer. Tại đây, họ “chưa bao giờ thừa nhận thân phận mà người khác muốn áp đặt cho mình, chưa bao giờ chấp nhận để người khác xâm phạm đến phẩm giá con người.”

Lý tưởng chiến đấu cho tự do đã hòa quyện họ lại với nhau. Họ mang theo niềm tin mãnh liệt và sự dũng cảm, dẫu đôi khi phải vượt qua chính những trở ngại tàn khốc để tiếp tục cuộc chiến. Đó cũng chính là động lực xuyên suốt của tác phẩm này.

Lữ đoàn 35 đã phối hợp cùng quân đội địa phương để kháng cự lại lực lượng chiếm đóng. Họ thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau nhằm gây tổn thất cho quân địch, làm suy yếu lực lượng của chúng, tạo điều kiện cho đồng minh phản công và giành lại tự do cho quê hương.

Tuy nhiên, lý tưởng không phải lúc nào cũng gần gũi hay dễ nắm bắt. Đôi khi, nó phải trả giá bằng xương máu của biết bao chiến sĩ, bằng nỗi sợ hãi luôn thường trực ở mọi nơi mà họ đặt chân đến, vào bất cứ lúc nào. “Nỗi sợ cứ tồn tại trong mỗi ngày của bạn, trong mỗi đêm của bạn.” Và trong những lúc kiệt sức, họ chợt tự hỏi, "liệu chỗ tận cùng có thực sự tồn tại hay không, liệu một ngày nào đó chúng ta có tỉnh khỏi cơn ác mộng mà chúng ta đã sống nhiều tháng không? Mình sợ, buổi sáng thức dậy, mình sợ; ở mỗi ngã ba, mình sợ họ theo mình, sợ họ bắn mình, sợ họ bắt giữ mình, sợ có những Marius và Rosine khác không trở về sau khi hành động, sợ Jeannot, Jacques và Claude bị xử bắn, sợ có điều gì xảy ra với Damira, với Osna, với Jan, với tất cả các cậu, những người là gia đình của mình.”

“Tiếp tục sống, tiếp tục hành động, tiếp tục tin rằng mùa xuân sẽ trở lại, điều đó đòi hỏi rất nhiều dũng cảm,” nhưng các chiến sĩ trẻ tuổi, không chịu khuất phục, kiên quyết “sẽ tiếp tục sống với nỗi sợ ấy, cho đến chỗ 'tận cùng', dù chẳng biết nó ở nơi nào.”

Sống chung với nỗi sợ hãi và tuân thủ những quy định nghiêm ngặt của quân đội, những người trẻ tuổi phải chiến đấu với cái bụng đói, và luôn mơ về một món bánh mì kẹp “tầm thường” mà lại xa xỉ. Thế nhưng, nhờ vào tình yêu, họ đã vượt lên tất cả. Tình yêu thiêng liêng ấy không chỉ là tình yêu nước, tình cảm gia đình, mà còn là tình yêu đôi lứa, cảm xúc bị cấm kỵ trong quân đội.

Ngập tràn trong tình yêu, ngay cả những chiến sĩ cứng cỏi nhất cũng trở nên nhạy cảm và đáng yêu. Họ mơ mộng về một thế giới tốt đẹp hơn, nơi mà họ có thể vĩnh viễn thuộc về nhau, nơi mà con người sống tự do, nơi mà họ không phí mạng để giành lại những gì vốn bị cướp đi từ tay phát xít.

Tình yêu ấy đẹp biết bao, họ khao khát được yêu thương biết nhường nào. Hình ảnh một gia đình hạnh phúc, với người chồng, người vợ và những đứa con sống trong hòa bình là một giấc mơ tươi đẹp luôn hiện hữu trong tâm hồn của các chiến sĩ. Dẫu vậy, hình ảnh ấy vẫn cứ in đậm trong ký ức, dù khi họ buộc phải rời khỏi thế gian này và tiến về một thế giới khác.

Trong cảnh sợ hãi, đớn đau và khốn cùng, những đứa con của tự do vẫn mang trong mình niềm tin bất diệt. Ngay cả trong ngục tối tối tăm, họ vẫn cất lên những bài ca, đôi khi pha chút hài hước để làm cuộc sống trở nên tươi vui hơn. Chính những tiếng cười giữa gian lao đôi khi tạo ra sức mạnh cho những thân xác gầy gò, tiều tụy.

Những đứa con của tự do là một sự tôn vinh kỳ diệu giành cho những người nước ngoài đã nương náu trên đất Pháp và đã chiến đấu vì mảnh đất ấy. Lữ đoàn 35, bất chấp những khó khăn, vẫn là biểu tượng của tình đoàn kết trong cảnh khổ cực, và là biểu tượng cho sự cống hiến của những người phụ nữ, trẻ em và đàn ông đã góp phần làm sống dậy tinh thần đấu tranh của dân tộc, giúp đất nước thoát khỏi sự im lặng và từng bước phục sinh.

Tác phẩm Những đứa con của tự do cho thấy rõ sự phá cách của tác giả, không còn sự huyền bí hay mộng mơ, mà thay vào đó là sự sắc nét của hiện thực, chất chứa những phũ phàng và mất mát. Tuy nhiên, nếu bạn đã từng yêu thích những tác phẩm lãng mạn pha chút hài hước của Marc Levy như Nếu em không phải là giấc mơ, Kiếp sau, Bảy ngày cho mãi mãi, Em ở đâu... thì chắc chắn bạn sẽ nhận thấy dấu ấn lãng mạn đặc trưng của tác giả trong câu chuyện này.

Vì vậy, rất khó để khẳng định rằng đây là một sự đổi mới hoàn toàn của Marc Levy. Nhưng với những người đã "bội thực" với các motif quen thuộc của ông, đây là một cách mới để khám phá một thể loại khác từ tác giả và chờ đợi những sáng tạo tiếp theo để giữ vững hình ảnh của ông trong lòng người yêu mến.

Nguyên Ngọc đã nhận định rằng: “Một tiểu thuyết cảm động, đôi khi hài hước, Những đứa con của tự do được viết một cách giản dị, không theo lối ngây thơ, bởi những đứa trẻ này, do bị đẩy vào thế giới thực đáng sợ của người lớn, đã mất đi chất ngây thơ của mình. Tiểu thuyết đã mô tả rất thực tâm lý của những anh hùng trẻ tuổi, lòng dũng cảm và bản năng sống đã giúp họ đứng vững.”

Le Monde cũng cho biết: “Ở đây, chúng ta không nhận ra nhà tiểu thuyết quyến rũ và nhẹ nhàng của Nếu em không phải là giấc mơ hay của Bạn tôi tình tôi. Có thể các nữ độc giả trẻ sẽ lạc lối vì đột nhiên phải đắm chìm trong nỗi khiếp sợ. Một sự táo bạo đáng khen khi dẫn dắt độc giả đến với điều mà họ không hề mong đợi.”

Cuối cùng, RTL đã nói rằng: “Một sự tôn vinh đẹp đẽ dành cho những người nước ngoài nương náu trên đất Pháp và đã chiến đấu cho mảnh đất ấy.”