Người Tình

Thể loại: Lãng mạn, HĐịch giả: Lê Ngọc Mai, Phạm Việt Cường

Người tình là một tiểu thuyết hồi ký của nữ nhà văn người Pháp Marguerite Duras, trong đó bà khắc họa cuộc đời thơ ấu của mình và những bi kịch mà người Pháp phải gánh chịu tại thuộc địa Đông Dương. Nhân vật chính, một cô gái xinh đẹp với sức sống mãnh liệt và sức quyến rũ mê hoặc, đã theo cha mình sang tham chiến ở Việt Nam với những giấc mộng hoang đường. Tuy nhiên, gia đình cô nhanh chóng chìm trong nỗi thất vọng thầm lặng. Đau thương ập đến khi cha cô qua đời, còn người mẹ, trong cơn tuyệt vọng, trở nên điên loạn trong hành xử hằng ngày, cố gắng bám trụ trong bối cảnh thuộc địa khắc nghiệt. Cuộc sống gia đình trở thành một địa ngục mà cô gái không thể thoát ra, bởi chính những lo toan cho sự sống của người thân đã khiến cô bị kẹt lại trong nỗi khổ đau.

Giữa cái chết, đói khát và thất vọng, cô gái trẻ 15 tuổi rưỡi phải đối mặt với nỗi đau tâm hồn đầy ám ảnh. Với trí tuệ vượt trội, những suy nghĩ của cô không ngừng vươn ra ngoài lứa tuổi thiếu niên, rơi vào vực thẳm của những khát khao bị chôn vùi. Khi gặp gỡ người đàn ông gốc Hoa ở bến phà Cửu Long, một tia sáng le lói xuất hiện, chỉ cho cô thấy con đường duy nhất để giải thoát linh hồn—đó chính là tình yêu. Mối tình của họ, được bao bọc trong vòng tay của tình dục, kéo họ ra khỏi hiện thực đau thương, xóa nhòa mọi sợ hãi và đánh thức những mặc cảm để rồi cùng nhau thăng hoa trong sự tự hào về thể xác. Cuộc tình đó đã hòa vào số phận của cô gái, và giống như thực tại mong manh, cuộc sống tình cảm của họ cũng không hề có một ngày mai hứa hẹn, với những vết thương chia ly vẫn còn đau đớn hàng chục năm sau. Người tình là biểu trưng cho nỗi khổ đau của những số phận trong tác phẩm, nhưng cũng mang lại niềm hạnh phúc nhỏ nhoi duy nhất để họ nhận thức được sự tồn tại của mình.

“Và rồi anh không còn biết nói gì với cô nữa. Và rồi anh đã nói với cô. Anh nói rằng mọi sự vẫn như trước, rằng anh vẫn yêu cô, rằng anh không bao giờ có thể ngừng yêu cô, rằng anh sẽ yêu cô cho đến chết."

Nhiều người khẳng định đây là cuốn tự truyện của nữ tác giả Marguerite Duras, một tên tuổi lẫy lừng trong nền văn học Pháp. Tuy vậy, độc giả vẫn thấy bối rối trước những đoạn văn ngắn tưởng chừng như được tác giả cố ý giấu kín. Những câu văn ấy luôn ẩn hiện trong suốt chiều dài tác phẩm, có người gọi đó là “vùng im lặng của ngôn ngữ”, nơi mà độc giả có thể tha hồ suy tưởng.

Cuốn tiểu thuyết không đi theo một dòng chảy suôn sẻ, mà liên tục chuyển hướng, có lúc như phân trần, có lúc như mong chờ mọi người không lãng quên. Bao trùm tác phẩm là cảm giác buồn bã và bức bối, phản ánh một thực tế nghẹt thở trong một nước thuộc địa. Ngay cả những người Pháp cũng không thoát khỏi nỗi ám ảnh mà chính phủ họ đã tạo ra nơi đây. Hình ảnh một bà mẹ chán chường với cuộc sống, một người tuyệt vọng trong nỗi đau không nguôi, và một tình yêu ở Chợ Lớn—rich but spiritless—all thể hiện rõ nét trong những trang văn. Thỉnh thoảng, những nụ cười hiếm hoi cũng lóe lên giữa không gian tĩnh lặng, như những tia sáng yếu ớt trong khung cảnh u ám của cuộc sống thường nhật. Đoạn văn mô tả chiến tranh cũng vội vàng, đau đớn và đầy tính phi lý, góp phần làm nổi bật tâm trạng của các nhân vật.

Có lẽ vì thế mà tình yêu đến quá sớm với cô gái da trắng mới 15 tuổi rưỡi. Chốn chạy trốn của cô lại không thể là nơi trú ẩn lâu dài, chịu đựng hàng loạt dự cảm nặng nề. Nơi mà cô không thể nhận được sự an ủi khi cùng người đàn ông lớn hơn mình 12 tuổi vừa hoan lạc vừa khóc lóc. Họ chỉ còn cách quấn chặt vào nhau, muốn hòa mình vào một dòng thác, tìm kiếm sức mạnh từ dục vọng để quên đi tất cả.

Nữ văn sĩ Marguerite Duras, chính là người thêu dệt nên câu chuyện này, đã sinh ra ở Việt Nam. Được nhớ đến không chỉ qua cuốn sách xuất bản năm 1984 đã nhanh chóng trở thành best-seller mà còn nhờ vào giải thưởng Goncourt ngay sau đó. Người tình đã vượt ra ngoài biên giới nước Pháp, được dịch ra hơn 40 thứ tiếng và được chuyển thể thành phim năm 1992. Duras từng chia sẻ với tuần báo Le Nouvel Observateur về cuốn sách và kỷ niệm Việt Nam: “Tôi không thể giải thích rõ ràng tại sao, chỉ cảm nhận nơi chốn chào đời, cùng với tuổi thơ và tuổi trẻ của tôi, ngày càng trở thành một hiện tại rực rỡ, như đó là định mệnh của tôi, và như phần đời xa xăm ấy đã hình thành tất cả những phần đời sau này của tôi. Điều đặc biệt là cuốn sách này như một ánh sáng, giải thích cho tất cả những tác phẩm tôi đã viết ra...”