Kẻ Trộm Sách

Thể loại: Kinh điển

Dịch giả: Cao Xuân Việt Khương

Kẻ trộm sách - tác phẩm của nhà văn Úc Markus Zusak, lần đầu tiên phát hành vào năm 2005, đã tạo nên cơn sốt trên bảng xếp hạng sách bán chạy nhất của The New York Times trong hơn 100 tuần liên tiếp. Tác phẩm nhanh chóng trở thành một kiệt tác kinh điển, được lựa chọn làm sách tham khảo trong nhiều thư viện trường học tại Anh và Mỹ. Khi ra mắt, Kẻ trộm sách đã khiến không ít nhà phê bình văn học trên toàn thế giới bất ngờ và làm hàng triệu người đọc phải rơi nước mắt.

Đặt bối cảnh trong cuộc chiến tranh thế giới lần thứ hai - một đề tài tưởng chừng đã được khai thác triệt để, Markus Zusak vẫn mang đến những bất ngờ cho độc giả. Nhân vật dẫn chuyện chính trong tác phẩm này là Thần Chết, một hình ảnh gắn liền với chiến tranh, mang trong mình nỗi bi thương và những điều tăm tối. Tuy nhiên, câu chuyện mà Thần Chết kể lại về sự tàn bạo của loài người đối với nhau khiến ngay cả Thần Chết cũng phải rùng mình. Khi lật giở những trang sách, độc giả như bước vào một cuộc hội thoại với Thần Chết - một nhân vật vừa hài hước vừa thấu hiểu, với lời cảnh báo hóm hỉnh từ đầu rằng “Bạn sẽ chết.” Đây là một câu chuyện chứa đầy nỗi mất mát nhưng cũng đong đầy tình yêu thương và thấm đẫm giá trị nhân văn. Mặc dù vậy, nội dung chính không tập trung vào những cảnh tượng khốc liệt nơi chiến trường thứ hai, mà thay vào đó, nó xoay quanh Liesel - một cô bé mồ côi được nhận làm con nuôi tại phố Thiên Đàng ở thành phố Munich.

Tại thị trấn nhỏ bé, với vẻ bình yên của những trận bóng đá trẻ con và những vụ ăn trộm nhỏ của lũ trẻ đói khát, tình bạn trong sáng giữa Liesel và cậu bé Rudy cá tính đã phác họa nên bầu không khí căng thẳng của một nước Đức đang chìm đắm trong giai đoạn tăm tối của lịch sử. Trong cuộc sống nghèo khổ tại phố Thiên Đàng, Liesel đã trải qua, cả trực tiếp lẫn gián tiếp, thảm kịch của cuộc chiến, những khủng khiếp mà chế độ phát xít gây ra cho những người Do Thái vô tội. Giữa lòng những công dân Đức trung thành với Quốc trưởng, vẫn có những người như Hans Hubermann - người cha nuôi của Liesel - lén lút bảo vệ một thanh niên Do Thái khỏi sự săn lùng của phát xít Đức. Chính vì hành động dũng cảm ấy mà Hans và gia đình đã sống trong sự lo lắng và sợ hãi ê chề. Những nỗi bất hạnh cứ ập đến với những con người vô tội tại phố Thiên Đàng; ngay cả những đứa trẻ hiền khô như Rudy cũng không thoát khỏi diện mạo bi thương của số phận. Thần Chết, chứng kiến cảnh tượng ấy, như bị dày vò bởi nỗi đau, ông buộc phải thốt lên: “Tôi nhìn thấy sự xấu xí và vẻ đẹp của họ, và tôi tự hỏi rằng làm sao mà một thứ như vậy lại có thể mang cả hai thuộc tính này.”

Trong câu chuyện về Liesel, điều khiến Thần Chết ấn tượng nhất chính là niềm đam mê mãnh liệt với sách vở của cô bé. Liesel không ngừng ăn trộm những cuốn sách bất cứ lúc nào có dịp. Tác phẩm còn bao gồm những trang viết tay cùng hình minh họa sinh động từ các nhân vật của chúng ta, làm nổi bật sự yêu thích ngôn ngữ – đồng thời là một phép ẩn dụ mạnh mẽ của tác giả về sức mạnh của ngôn từ. Ngôn từ có sức mạnh kỳ diệu riêng: Nhờ vào từ ngữ, Hitler đã gần như thống trị toàn cầu, nhưng chính nhờ ngôn từ, Liesel mới có thể thoát khỏi cái chết. Trong Kẻ trộm sách, từ ngữ xuất hiện thường xuyên như những nốt nhạc, tạo thành một bản giao hưởng khó quên.

Kẻ trộm sách được xây dựng với một phong cách văn chương độc đáo và hấp dẫn. Thành công của tác phẩm còn đến từ tài năng tạo hình nhân vật của Zusak - ông đã thổi sức sống mãnh liệt vào từng nhân vật, khiến họ dù chỉ tồn tại qua những dòng chữ vẫn luôn sống động và tràn đầy cá tính. Người đọc không chỉ đồng cảm với nỗi đau của họ mà còn vui cùng niềm vui và hồi hộp dõi theo câu chuyện cuộc đời của họ cho đến trang sách cuối cùng. Như nhiều nhà phê bình đã khẳng định, Kẻ trộm sách là một tác phẩm mà bạn sẽ khó lòng rời mắt nếu đã lún sâu trong câu chuyện mà vị Thần Chết hài hước ấy kể ra…