Chiến Tranh Và Hòa Bình

L. Tônxtôi đã từng trăn trở: "Thú thật tôi hoàn toàn không biết một trăm năm sau liệu có ai đọc các tác phẩm của tôi không..." (Thư gửi nhà nghiên cứu người Anh Uyliam Rôtxôn ngày 27-12-1878). Lênin, vị lãnh đạo vĩ đại của chúng ta, đã đáp lại nỗi lo lắng đó: "Tônxtôi đã mất rồi và nước Nga trước cách mạng đã chìm vào dĩ vãng. Nhưng trong di sản của ông có cái không chìm vào dĩ vãng, có cái thuộc về tương lai. Di sản đó, giai cấp vô sản Nga đón lấy và nghiên cứu nó." Chiến Tranh Và Hòa Bình của L. Tônxtôi thực sự là một tác phẩm thuộc về tương lai.

Trong bối cảnh kháng chiến chống lại cuộc tấn công tàn bạo bằng không quân của đế quốc Mỹ đang diễn ra quyết liệt, ở miền Bắc, sinh viên Việt Nam vẫn miệt mài nghiên cứu những đề tài về chiến tranh nhân dân, và hành trình tìm kiếm lý tưởng của Anđrây Bôncônxki, Pie Bêdukhôp trong tiểu thuyết Chiến Tranh Và Hòa Bình.

Aragông đã chia sẻ rằng: Đã từng có một thời ở Pháp, người ta không thể lên tàu mà không bắt gặp những độc giả đắm chìm trong Chiến Tranh Và Hòa Bình của Tônxtôi. Cuốn tiểu thuyết này có lẽ là tác phẩm vĩ đại nhất, chưa từng có, được người Pháp yêu thích rất nhiều vào những năm 1942-1943.

Rồi vào năm 1943, một nhà thơ lớn, một nhà cách mạng Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu dịch nửa đầu của Chiến Tranh Và Hòa Bình ngay trong tù. Kỳ diệu thay, trong cùng năm 1943, giữa lòng thành phố Lêningrat anh hùng đang bị quân Đức vây hãm nghiêm ngặt, Chiến Tranh Và Hòa Bình được phát hành với số lượng 100.000 cuốn!

Đến năm 1960, một nhà văn Pháp đã có những lời thật sâu sắc về sức sống bền bỉ của tác phẩm Tônxtôi: "Khi đọc lại Chiến Tranh Và Hòa Bình, tôi cảm thấy trước mắt tôi không phải là một giai đoạn đã qua mà là bí mật đã mất".